برای تسلیت خودم

روزها و بلکه ماهها ست به اینجا سرنزده ام این اولین خانه ای که بنایش را از رضا بابایی، آموختم. حالا او نیست و من بی خانه تر از همیشه، به اینجا روی آورده ام شاید کمی از درد نبودنش را تسکین دهم. 

با بهار آمد و با بهار رفت.

فرمان یازدهم/ بشارت باد شما را به صلح و دوستی...

فرمان یازدهم

رمانم سر از بازار نشر درآورده. باید از کسی که اولین بار گفت: «قلمت داستانی است» تشکر کنم که مرا به این راه کشاند. خوب و بدش بماند تا گذر زمان آن را آشکار کند.

http://bookroom.ir/attach/27075

 

حرمت

دکتر گفت: کسی رو دوست داشته باش که حرمت دوستی رو نگه داره. اگر نمی تونی دوستیش رو از دلت بیرون کنی، رهاش کن تا حرمتت نشکنه.

(قسمتی از رقص پا روی مرداب نیلوفر/ زهره عارفی)

هتیف سخی داد در صفحه فیس خود نوشته:

ا دوستی در باره ی «اضرِبُوهُنَّ» در قرآن بحث می کردم. اضربوهن یعنی زنان را بزنید. می گفت در این جا «ضرب» به معنای زدن نیست و حتا اگر به معنای زدن باشد با هزار شرط و مقدمه همراه است.

این یک تلاش آشناست. اکثر مسلمانان باسواد و مدرن سعی می کنند تفسیری از کلام خدا(در مورد زنان) بدهند که با آن تفسیر کلام خدا عادلانه تر و در زمانه ی ما قابل قبول تر شود. این است که کلمه ی روشنی چون «اضربوهن» را هم می پیچانند.

امروز من به وضعیت دیگری فکر می کردم:

فکر کنید صد سال بعد بد رفتاری با زنان یک نُرم عادی، خردپذیر و کاملا قابل قبول شود و کار به آن جا برسد که هر دینی که آموزه های اش خشونت علیه زنان را رد کند، دین عقب مانده یی تلقی شود. در آن وضع، شما بروید و به مسلمانان مدرن بگویید که متاسفانه در دین اسلام خشونت علیه زنان روا دانسته نشده. می دانید این مسلمانان چه کار خواهند کرد؟ اولین سند روشنی که برای زن ستیزی اسلام خواهند آورد همین «اضربوهن» است! خواهند گفت:

«تو که می گویی اسلام خشونت علیه زنان را روا ندانسته، می دانی که اضربوهن یعنی چه؟ یعنی زنان را بزنید».

بعد، شما بگویید که در این جا اضربوهن به معنای زدن نیست. از تلاش شما برای تحریف کردن یک کلام روشن حیرت خواهند کرد!

 

در برج ...1

لاک قرمز انگشت شست پایم را با استن پاک می کنم. همینطور که پایین تر می روم' سیاهی زیر ناخنم بیشتر معلوم می شود. یک سانت مانده به سر ناخنم زیرش سفید است. سفید بدرنگ. مثل برف هایی که جای پایی آن را با گل زیرش مخلوط کرده باشد. نه بدرنگ است. مثل زیرپوش مردی که چند ماه تنش بوده و رنگش کدر شده. مثل هرچه می خواهد باشد' مهم نیست. به جهنم. حتی سیاهی بدرنگ بقیه ناخنم هم مهم نیست. حتی مثل سیاهی ناخنی نیست که لای در مانده و سیاه و بنفش شده. سیاهی اش کدر است. یک لکه سیاهی براق اما کنارش هست. این هم مهم نیست. مهم این است که نباید ناخنم به جایی بخورد. فقط این ناخن نیست. هر بیست تا ناخنم کمابیش همین طورند. گاهی به جای لکه سیاه یک خط سیاه دارند. اما همه شان خط خط شده اند. کچلی ناخن. اما فقط این نیست خط هایی مثل نصف النهار روی شان افتاده. این هم مهم نیست. حتی دو رنگ شدن صورتی زیر ناخن ها هم مهم نیست. ته ته ناخن هایم دارد صورتی کم رنگ می شود و من هر روز با زبانم امتحان می کنم که بفهمم خط خطها و نصف النهارها هم روی این صورتی کم رنگ هست یا نه!
مهم نیست که نمی توانم بدنم را بخارانم. ولی سخت است بالا کشیدن شلوار بدون ناخن. 
ناخن هایم را که جلوی دکتر گرفتم مثل همیشه لبخند زد و برق چشمهایش سیاهی چشمش را براق تر کرد و گفت: داری خوب می شوی.
- ابروهام?
-شش ماه دیگه.
نه. نه. نه. این نه را الان می گویم که توی اتاق تنها هستم و دارم موهای ریز ابرویم را که بیرون زده توی اینه نگاه می کنم و آب چشمم می ریزد توی گودی کنار چشمم. و از شیب بینی ام می اید پایین. دوست دارم وقتی به کنار لبم می رسد' زبانم را در بیاورم و مزه اش کنم. لابد دیگر شور نیست. لابد تلخ است. مثل طعم دهانم. 
امروز مامان درست موقع اذان ظهر صدایم کرد. بالای پله ها ایستاده بود و کاسه چینی گل سرخی مامان بزرگ دستش بود. باید حدس میزدم. دیروز از دهانم پریده بود که هوس غذاهای مامان بزرگ را کرده ام. توی همان ظرف های قدیمی. چینی و مسی. غداهایی که روی چراغ سه فتیله ای می پخت. با روغن کرمانشاهی. عجب بویی. 
بوی ترخون توی کاسه از پله ها ریخت پایین. 
-کوفته است?
-ویارونه ست. 
مامان سر محمدحسین هم ویارونه می پخت. لعنت به من که آن موقع هم هیچ چیزی توی معده ام نمی ماند. یعنی کوفته اش را خواهم خورد!
مامان لبخند میزند. می توانم خوش حالیش را از لای پف چشمهایش ببینم. باید بخورم. باید وقتی خوردم زنگ بزنم و بگویم خوشمزه بود. متل غداهای مامان بزرگ. 
باید کاسه چینی را پر از گل رز کنم و برایش ببرم. حتما خوش حال می شود بفهمد امروز یک کوفته با یک کف دست نان سنگک و ترشی هفت بیجار خورده ام. بوی ترخون و مرزه می پیچد توی دهانم. شوری کوفته تلخ می شود. اما می خورم. لبخند مامان هنوز بالای پله ها توی چشمم است. لقمه لقمه نان سنگکش را بیشتر می کنم. یک نصفه قاشق ترشی را بلافاصله می خورم. مامان از بالای پله ها بلند می گوید: سماق قرمز داری? یا بیارم? 
-اوووووم. 
سماق را می ریزم روی آب کوفته. 
تلخی ها می رود. 
تمام می شود. یک کوفته و یک کف دست نان سنگک تازه.
لم میدهم به مبل. لاک را برمیدارم ناخن شستم را یک دست قرمز می کنم. کاش ناخن دستهایم قرمز بودند. لاک را زمین می گذارم. ناخن دستم می خورد به پایه مبل. درد می پیچد توی ناخنم و تیر می کشد و از انگشتم بالا می اید. دلم ضعف می رود. انگشتم را توی دهانم می کنم. دردش کم می شود. مثل وقتی زنبور انگشتم را نیش زد. مامان بزرگ کرد توی دهانش و انگشتم را مکید....
ادامه دارد.

جایزه جلال آل احمد به بر نشست

ن وَالْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُونَ

سوگند به قلم و آنچه [با آن] می‌نویسند.

(‌قرآن، سوره‌ی قلم، آیه‌ی 1)

کتاب گشودن رمان برای دو گروه نوشته شد: یکی رمان‌نویسان صناعت‌جویی که می‌خواهند رمان‌های تأمل‌انگیز بنویسند، و دیگری منتقدان نوجویی که می‌خواهند با روشی نظام‌مند و متکی بر نظریه بر رمان نقد بنویسند. در خصوص گروه نخست فرضم این بود که نویسنده‌ی زمان ما به لزوم آگاهی از نظریه‌های ادبی پی برده است و به خوبی می‌داند که رمان‌نویسی کاری شهودی و بی‌حساب‌وکتاب نیست، بلکه مستلزم مطالعه، تحقیق، مشاهده‌گریِ تیزبینانه‌ی اجتماعی و ــ از همه مهم‌تر ــ نگرش پرسشگرانه و نقادانه است. در خصوص گروه دوم این موضوع را مفروض تلقی کردم که منتقد ادبیِ امروز واقف است که نقد هیچ نسبتی با اظهارنظرهای من‌عندی و برآمده از سلیقه و پسندهای شخصی ندارد، بلکه اعتبار خود را از مفاهیم و روش‌شناسی‌های مأخوذ از نظریه‌های ادبی کسب می‌کند. اقبال خوانندگان به این کتاب و تمام شدن نسخه‌های چاپ اول آن ظرف حدود دو ماه اولین نشانه از درستیِ هر دو فرض من بود. اکنون برگزیده شدن این کتاب و تعلق جایزه‌ی جلال آل‌احمد به آن، نشانه‌ی دیگری از صحّت همان فرضیه‌هاست. از خوانندگانی که به این کتاب توجه نشان دادند و نیز از داورانی که آن را به دقت خواندند و در آن ارزشی یافتند، کمال تشکر را دارم. همچنین از همسر و فرزندانم که در طول سه سال تحقیق و نگارش این کتاب با من همراهی کردند، بسیار متشکرم. رمان ژانر زمانه‌ی ما و راهی برای کالبدشناسی فرهنگی جامعه است. از خداوند بزرگ مسئلت دارم که کتاب گشودن رمان بتواند در نوشتن رمان و نیز در مطالعات نقادانه‌ی ادبی راجع به رمان در کشورم گشایشی ایجاد کند تا از این هر دو راه پرتو روشنگری بر جنبه‌های ناپیدای مسائل فرهنگی در جامعه‌ی ما افکنده شود. تحقق این هدف ملی که یقیناً رضایت خداوند را در پی خواهد داشت، ارزشمندترین جایزه‌ای است که می‌تواند به این کتاب تعلق بگیرد.

بقیه را از وبلاگ خودشان بخوانید

http://hosseinpayandeh.blogfa.com/post/133

 

سوال یا جواب

"بعضی از جوابها خود سوالی بزرگترند."
دیالوگی از سریال یلدا

بوی باران

پری،
من حجیم شده بودم. قد کشیده بودم. شانه هایم به اندازه فلق تا شفق عریض شده بود و سر شانه ام با آسمان مماس. 
از پیش تو می آمدم، خیس باران. هیچ کس نمی تواند بفهمد، حتی خود تو وقتی من بزرگ می شدم، نفهمیدی که چطور در من نفوذ می کنی. مثل بوی باران. وقتی شش هایت را پر می کند و تا دیواره تک تک سلولهایت نفوذ می کند و تو مست می شوی، نمی فهمی چه فعل و انفعالی میان روح و جسمت اتفاق می افتد. مست شده بودم. نه هر مستی، مست شراب خانگی ات بودم. مگر چند ساله شده بود شراب تنت؟
«زهره عارفی/ قسمتی از رقص پا روی مرداب نیلوفر»

پاییز

باران خدا آینه دق شده بود

جالیز پر از صدای هق هق شده بود

نارنج میان دست خونینش بود

پاییز نفهمید که عاشق شده بود